مقالات

سرفه خونی چیست؟ علائم، علل و درمان

20 مهر 1402 35 بازدید 0 نظر

 سرفه خونی که در علم پزشکی به آن هموپتیزی گفته می‌شود، با انتشار خونی که از طریق دهان از دستگاه تنفسی می‌آید مشخص می‌شود. بدیهی است که سرفه خونی از جمله علائمی است که نباید نادیده گرفته شود و باید علل آن بررسی شود تا در اسرع وقت درمان مناسب انجام شود. اما علائم دقیق مرتبط با هموپتیزی چیست؟ علل سرفه خونی چیست؟ برای درمان سرفه خونی باید چه‌کار کنیم؟ اگر این سؤالات ذهن شما را مشغول کرده است، بیایید در مورد آن بیشتر بدانیم.

هموپتیزی

سرفه خونی چیست؟

 هموپتیزی یا سرفه خونی یک علامت تنفسی است که با سرفه‌کردن یا لخته‌شدن خون مشخص می‌شود. سرفه خونی ممکن است نشان‌دهنده عفونت‌ها و تومورهای دستگاه تنفسی، صدمات قفسه سینه، ضایعات عروقی، بیماری‌های سیستمیک و… باشد. سرفه خونی یک وضعیت بالقوه خطرناک است، زیرا می‌تواند به خونریزی ریوی کشنده تبدیل شود و بنابراین همیشه نیاز به تشخیص فوری و کامل دارد. تعیین موضعی منبع خونریزی شامل برونکوسکوپی فیبر نوری، اشعه ایکس و سی تی اسکن ریه است.

 نکته مهم: اگر سرفه خونی به یکباره رخ‌داده است، قبل از رسیدن آمبولانس، باید آرام باشید، سر خود را بالا دراز بکشید و می‌توانید داروهای ضد فشار خون و ضد سرفه مصرف کنید.

علت سرفه خونی

 همان طور که گفته شد، هموپتیزی به معنای خروج خون از قسمتی از دستگاه تنفسی است. خونی که از جاهای دیگر مانند معده شما می‌آید نیز ممکن است به نظر برسد که از ریه‌ها می‌آید. برای پزشک مهم است که محل خونریزی را تعیین کند و سپس مشخص کند که چرا خونریزی رخ می‌دهد. علت اصلی سرفه خونی برونشیت مزمن یا برونشکتازی است. سایر علل احتمالی عبارت‌اند از:

سرفه خونی چییست

برونشکتازی

معمولاً به‌عنوان عوارض بیماری‌هایی رخ می‌دهد که در دوران کودکی تجربه شده و به اندازه کافی درمان نشده‌اند، مانند خونریزی و عفونت‌های مکرر، برونشیت و حملات پنومونی که شایع هستند. امروزه اگر رگ خونریزی کننده را بتوان با آنژیوگرافی پیدا کرد، بدون جراحی با روش‌های مختلف می‌توان آن را مسدود کرد.

سل

بیماری است که همیشه با بشریت وجود داشته است و هنوز هم یکی از علل مهم مرگ و میر در جهان است. در حال حاضر میزان بروز سل در کشور ما تقریباً مشابه کشورهای اروپایی است. علائم سل زمانی رخ می‌دهد که بیماری بر سیستم تنفسی تأثیر بگذارد. شایع‌ترین علامت سرفه طولانی‌مدت و تولید خلط است. سرفه اغلب می‌تواند در صبح شدیدتر باشد. علائم دیگر عبارت‌اند از درد قفسه سینه، خستگی، تب، تعریق شبانه، کاهش اشتها و در نهایت سرفه خونی است.

ذات الریه

گفته می‌شود که هر فردی حداقل یک‌بار در زندگی خود به ذات الریه مبتلا می‌شود. در یک سوم این پنومونی‌ها، آب در قفسه سینه جمع می‌شود و در یک چهارم، ممکن است خونریزی رخ دهد. هنوز هم علت اصلی مرگ و میر در نوزادان و سالمندان است. به‌خصوص در افرادی که از قبل بیماری آسم و COPD دارند، ممکن است در مراقبت‌های ویژه به حمایت تنفسی نیاز باشد.

جسم خارجی

 به‌خصوص کودکان و افراد مسن ممکن است ناخودآگاه برخی از اجسام را وارد دستگاه تنفسی خود کنند. تکه‌های کوچک غذا یا تکه‌های دندان شکسته را می‌توان در حین صحبت و خندیدن قورت داد. گاهی اوقات جراحی برای این اجسام لازم است که معمولاً به‌راحتی با برونکوسکوپی برداشته می‌شوند. این اجسام خارجی می‌توانند باعث تحریک و خونریزی در دستگاه تنفسی شوند.

سرطان ریه

در نتیجه استفاده گسترده از سیگار، سرطان ریه به شایع‌ترین سرطان در مردان و دومین سرطان شایع در زنان پس از سرطان سینه تبدیل شده است. امروزه اگر مردی بالای ۴۰ سال سیگار بکشد و به هموپتیزی مراجعه کند، احتمال ابتلا به سرطان در آن فرد بسیار زیاد است.

بسیاری از افراد به میزان کم خونریزی توجه زیادی نمی‌کنند و آن را به تحریک سرفه‌های موجود نسبت می‌دهند. با این حال، وجود خون در خلط گاهی اوقات می‌تواند اولین علامت سرطان باشد. اگرچه این یک نوع تومور است، اما آدنوم‌ها که معمولاً با جراحی درمان می‌شوند، می‌توانند با خونریزی نیز ظاهر شوند.

آمبولی ریه

 آمبولی ریه بیماری است که پزشکان و بیماران به طور فزاینده‌ای به فکر و تشخیص آن هستند. معمولاً در نتیجه لخته‌شدن از وریدهای ساق پا، ناحیه لگن و مسدود شدن وریدهای ریه رخ می‌دهد. درد ناگهانی قفسه سینه، تنگی نفس، سرفه و خلط خونی ممکن است اولین علائم باشد. این بیماری می‌تواند تهدید کننده زندگی باشد، تشخیص زودهنگام بسیار مهم است.

آبسه ریه

 آبسه ریه معمولاً با تب و سرفه شروع می‌شود. گاهی اوقات می‌توانند مانند برونشیت یا ذات الریه شروع شود و سپس به آبسه تبدیل شود. این حالت یک وضعیت خطرناک است، برخی از بیماران باید در بیمارستان بستری شوند چرا که ممکن است مقداری خونریزی ایجاد شود.

بیماری قلبی

 خونریزی در دستگاه تنفسی ممکن است در نارسایی قلبی، تنگی دریچه قلب و التهاب قلب (اندوکاردیت)، تومورهای دهلیز چپ قلب (میکسوم) و برخی ناهنجاری‌های مادرزادی رخ دهد. خونریزی به دلیل افزایش فشار در وریدها رخ می‌دهد. سپسیس که در برخی از بیماری‌های انعقادی، اختلالات سلول‌های پلاکتی و عفونت‌های شدید رخ می‌دهد نیز ممکن است باعث خونریزی شود.

تصادف، ضربه، سقوط و برخورد از دیگر علل مهم آسیب ریه است. همچنین، حتی به‌ندرت؛ بسیاری از بیماری‌های دیگر خود را به‌صورت خونریزی در دستگاه تنفسی نشان می‌دهند. آسپرین، رقیق‌کننده‌های خون و کوکائین می‌توانند همین وضعیت را ایجاد کنند.

درمان سرفه خونی

علائم و نشانه‌های هموپتیزی چیست؟

 هموپتیزی نشانه بسیاری از اختلالات زمینه‌ای است، از سرطان گرفته تا عفونت خفیف برونش. علاوه بر سرفه خونی، بیمار ممکن است متوجه علائم دیگری نیز شود، از جمله:

  • درد قفسه سینه
  • تنگی نفس
  • تب
  • حالت تهوع
  • تاکی پنه
  • استفراغ

بیماران اغلب مطمئن نیستند که آیا خون از مجرای تنفسی می‌آید یا خیر. از نظر پیش آگهی و درمان تفاوت زیادی بین هموپتیزی و هماتمز وجود دارد. علائم هموپتیزی عبارت‌اند از:

  • هر گونه علائم تنفسی، مانند سرفه
  • خون قرمز روشن
  • خونی که ظاهری مایع یا منعقد و کف آلود دارد.

علائم هماتمز عبارت‌اند از:

  • سابقه مصرف بیش از حد الکل یا بیماری کبدی
  • هر گونه علائم مری – معده، مانند حالت تهوع یا استفراغ
  • یک رنگ قهوه ای تیره
  • خون خیلی غلیظ
  • مدفوع تیره رنگ (شرایطی که به عنوان ملنا شناخته می‌شود)
بالا آوردن خون

هموپتیزی چگونه تشخیص داده می‌شود؟

 بخش مهمی از تشخیص هموپتیزی، حذف احتمال هماتمز (استفراغ خون) است. پس از تأیید هموپتیزی، تشخیص شامل تمایز بین علل احتمالی خونریزی، از سرطان ریه تا برونشیت است. تشخیص شامل شرح‌حال دقیق پزشکی، آزمایشات پزشکی، از جمله شمارش کامل خون، و عکس قفسه سینه است. برونکوسکوپی یا سی تی اسکن نیز ممکن است مفید باشد، بسته به ماهیت هموپتیزی و احتمال سرطان می‌توان از آن استفاده کرد.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

 اگر متوجه شدید که خون سرفه می‌کنید، با بیمارستان تماس بگیرید. اینکه آیا علت ساده است یا به طور بالقوه جدی‌تر را می‌توان در یک محیط بیمارستان تعیین کرد. اگر مقدار زیادی خون وجود داشته باشد یا اگر خونریزی متوقف نشود، نیاز به مراقبت فوری پزشکی است.

درمان سرفه خونی

 درمان سرفه خونی به علت زمینه‌ای بستگی دارد. البته ممکن است نیاز به تجویز داروهای ضد خونریزی و استراحت باشد. همچنین ممکن است مصرف آنتی‌بیوتیک – در صورت عفونت – یا انجام عمل جراحی – که ممکن است شامل برداشتن یک منطقه کامل از ریه باشد – و آمبولیزاسیون مناسب باشد.

 اقدامات اولیه درمانی با هدف توقف هموپتیزی و جلوگیری از پیشرفت آن به خونریزی ریوی است. اگر هموپتیزی در خانه شروع شد، لازم است با یک تیم آمبولانس تماس گرفته شود و تا رسیدن پزشکان بیمار را تنها نگذارید. لازم است بیمار را در رختخواب قرار دهید، به او وضعیت نیمه نشسته بدهید یا انتهای سر را بالا بیاورید. شما باید سعی کنید بیمار را آرام کنید، او را متقاعد کنید که آرام نفس بکشد، صحبت نکند و به‌زور سرفه نکند. برای اطمینان از دسترسی کافی به اکسیژن، باید لباس‌های خود را گشاد کنید، دندان‌های مصنوعی را بردارید، پنجره را باز کنید یا از طریق کاتتر بینی اکسیژن بدهید.

 گذاشتن کیسه یخ روی سینه بیمار یا پیشنهاد قورت‌دادن تکه‌های یخ در فواصل ۲۰-۱۵ دقیقه مجاز است. از بین داروها می‌توان از آرام‌بخش‌های سبک برای بی‌قراری زیاد، ضد سرفه برای سرفه‌های مداوم، داروهای ضد فشار خون برای فشار خون بالا، گشادکننده‌های عروق محیطی (نیتروزوربید) زیر زبان استفاده کرد. درمان علامتی برای هموپتیزی در مرحله پیش بیمارستانی شامل تجویز محلول اسید آمینوکاپروئیک، کلرید کلسیم، ترانگزامیک اسید به‌صورت داخل وریدی و تزریق داخل عضلانی ویکازول برای اهداف هموستاتیک است.

 توجه شود تا زمانی که هموپتیزی متوقف شود، موارد زیر اکیداً ممنوع است:

  • هر گونه فعالیت بدنی
  • نوشیدنی گرم، هر غذایی
  • نوشیدن الکل، سیگار کشیدن
  • استنشاق و روش های حرارتی
  • مصرف خلط آور و رقیق کننده خون

توجه!  لازم به یادآوری است که حتی یک هموپتیزی کوچک منفرد یا دوره‌ای مکرر می‌تواند علت خونریزی شدید ریوی باشد. آسپیراسیون یا بلع بخشی از خون آزاد شده از قسمت‌های مختلف دستگاه تنفسی توسط بیمار، اغلب ارزیابی میزان واقعی ازدست‌دادن خون را دشوار می‌کند. حتی یک‌بار هموپتیزی دلیلی برای تماس فوری با پزشک و معاینه کامل و جامع است. در صورت بروز سرفه خونی باید به پزشک مراجعه کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

call