نمونه برداری از ریه: انواع روش‌ها و نحوه انجام
برونکوسکوپی روشی است که به پزشک اجازه می‌دهد تا ریه‌های شما را معاینه کند. از یک لوله نازک و روشن به نام برونکوسکوپ استفاده می‌کند. در این روش لوله از طریق دهان یا بینی وارد ریه میشود و به سمت پایین گلو و راه‌های هوایی حرکت می‌کند. به تشخیص و درمان برخی از بیماری‌های ریوی کمک می‌کند. لاواژ برونکوآلوئولار (BAL) روشی است که گاهی در حین برونکوسکوپی انجام میشود. به آن شستشوی برونکوآلوئولار نیز می‌گویند. BAL برای جمع آوری نمونه از ریه‌ها برای آزمایش استفاده میشود. در طول عمل، یک محلول نمکی از طریق برونکوسکوپ در ریه قرار می‌گیرد تا راه‌های هوایی شسته شود و یک نمونه مایع گرفته شود. ما در ادامه این مقاله به بررسی روش‌های نمونه برداری از ریه پرداخته‌ایم. با ما همراه باشید.
برونکوسکوپی برای چه مواردی استفاده میشود؟
برونکوسکوپی برای موارد زیر استفاده میشود:
- ضایعات یا سایر انسدادها را در مجاری هوایی
- تومورهای ریه
- کنترل خونریزی در ریه
- یافتن علت سرفه‌های مداوم
اگر قبلاً سرطان ریه برای شما تشخیص داده شده است، آزمایش می‌تواند به نشان دادن شدت آن کمک کند. برونکوسکوپی با BAL برای جمع آوری بافت برای آزمایش استفاده میشود. این آزمایشات به تشخیص اختلالات مختلف ریه کمک می‌کند از جمله:
- عفونت‌های باکتریایی مانند سل و ذات‌الریه باکتریایی
- عفونت‌های قارچی
- سرطان ریه
اگر آزمایش تصویربرداری مشکل بالقوه ریه‌ها را نشان داد امکان دارد از یک یا هر دو آزمایش استفاده شود.
چرا به برونکوسکوپی و BAL نیاز دارم؟
اگر علائم بیماری ریوی را دارید، امکان دارد به یک یا هر دو آزمایش نیاز داشته باشید. علائم بیماری ریوی عبارتند از:
- سرفه‌های مداوم
- مشکل در تنفس
- سرفه کردن
همچنین در صورت داشتن اختلال سیستم ایمنی امکان دارد به BAL نیاز داشته باشید. برخی از اختلالات سیستم ایمنی، مانند HIV/AIDS، می‌تواند شما را در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به برخی عفونت های ریه قرار دهد.
در حین برونکوسکوپی و BAL چه اتفاقی می‌افتد؟
برونکوسکوپی و BAL اغلب توسط متخصص ریه انجام میشود. متخصص ریه پزشکی است که در تشخیص و درمان بیماری‌های ریوی تخصص دارد. برونکوسکوپی معمولاً شامل مراحل زیر میشود:
- لازم است برخی یا تمام لباس‌های خود را در بیاورید. سپس به شما لباس بیمارستان داده میشود.
- روی یک صندلی که مانند صندلی دندانپزشکی است دراز می‌کشید یا روی میز جراحی با سر بالا می‌نشینید.
- دارو بیهوشی یا آرامبخش برای کمک به آرامش دریافت می‌کنید. دارو به داخل ورید تزریق میشود یا از طریق آنژوکت که در بازو یا دست است تزریق میشود.
- تکنسین بیهوشی داروی بی‌حس کننده را در دهان و گلوی شما اسپری می‌کند، بنابراین در طول عمل هیچ دردی احساس نخواهید کرد.
- پزشک متخصص برونکوسکوپ را در گلو و راه‌های هوایی شما قرار می‌دهد.
- همانطور که برونکوسکوپ به سمت پایین حرکت می‌کند، پزشک ریه‌های شما را معاینه می‌کند.
پزشک شما امکان دارد در این زمان درمان‌های دیگری مانند برداشتن تومور یا رفع انسداد را انجام دهد.
آیا برای آماده شدن جهت نمونه برداری از ریه باید کاری انجام دهیم؟
امکان دارد لازم باشد چندین ساعت قبل از عمل ناشتا باشید. پزشک شما به شما اطلاع می‌دهد که چه مدت باید از خوردن و نوشیدن خودداری کنید.
آیا انجام برونکوسکوپی خطر دارد؟
انجام برونکوسکوپی یا BAL خطر بسیار کمی دارد. امکان دارد برای چند روز گلو درد داشته باشید. عوارض جدی نادر است، اما شامل خونریزی در مجاری هوایی، عفونت یا فروپاشی قسمتی از ریه میشود.
نتایج حاصل از نمونه برداری از ریه
اگر نتایج برونکوسکوپی شما طبیعی نبود، نتایج می‌تواند به این معنی باشد که شما یک اختلال ریوی مانند:
- انسداد، رشد یا تومور در مجاری هوایی
- باریک شدن بخشی از راه‌های هوایی
- آسیب ریه به دلیل یک اختلال ایمنی مانند آرتریت روماتوئید
اگر BAL دارید و نتایج نمونه ریه شما طبیعی نبود، می‌تواند به این معنی باشد که سرطان ریه یا نوعی عفونت باشد. مانند:
- بیماری سل
- پنومونی باکتریایی
- عفونت قارچی
چه آزمایشاتی در حین برونکوسکوپی و BAL انجام میشود؟
علاوه بر BAL، روش‌های دیگری نیز وجود دارد که می‌توان در حین برونکوسکوپی انجام داد. از جمله کشت خلط. خلط نوعی مخاط غلیظ است که در ریه‌های شما ساخته میشود. با بزاق متفاوت است. کشت خلط انواع خاصی از عفونت‌ها را بررسی می‌کند.
بیوپسی ریه چیست؟
پزشک شما امکان دارد بخواهد یک قطعه کوچک از بافت یا برخی از سلول‌ها را برای آزمایش بردارد. این نمونه برداری بیوپسی نامیده میشود. بیوپسی ریه زمانی است که بافت یا سلول‌ها از ریه‌ها گرفته میشود. اگر در اسکن ناحیه غیرطبیعی در ریه مشاهده شود، بیوپسی یکی از راه‌های به دست آوردن نمونه‌هایی برای تجزیه و تحلیل برای یافتن چیستی آن است.
در طول بیوپسی ریه چه اتفاقی می‌افتد؟
فردی که بیوپسی را انجام می‌دهد در مورد این که این روش شامل چه چیزی و خطرات آن چیست توضیح می‌ده. درست قبل از بیوپسی، به شما یک کانول در بازو شما قرار داده میشود تا در صورت نیاز بتوانید یک آرام بخش مصرف کنید. احتمالاً به شما یک بی حسی موضعی داده میشود. گاهی اوقات این عمل تحت بیهوشی عمومی انجام میشود. سپس یک سوزن از طریق پوست شما با استفاده از سی تی وارد ریه میشود. و بعد مقدار کمی از بافت برداشته خواهد شد. وقتی بافت کافی برداشته شد، محل زخم شما پانسمان میشود.
توراکوسکوپی با کمک ویدئویی (VATS) چیست؟
توراکوسکوپی به کمک ویدئو یا VATS شامل جراحی تحت بیهوشی عمومی برای نمونه برداری از ریه است. جراح برش‌های سوراخ را در قفسه سینه شما ایجاد می‌کند تا نمونه‌های بافتی را از ریه‌های شما خارج کند. برای این آزمایش چند روزی در بیمارستان خواهید ماند. پس از انجام این عمل، باید 4 تا 5 ساعت قبل از رفتن به خانه ریکاوری شوید و به شرایط طبیعی خود بازگردید. و قبل از بازگشت به محل کار، 24 ساعت استراحت کنید.
برونکوسکوپی EBUS (سونوگرافی اندوبرونشیال)
این نوع برونکوسکوپی از نوع خاصی از برونکوسکوپی با سونوگرافی استفاده می‌کند تا داخل ریه‌ها را ببیند و نمونه‌ای از بافت بگیرد. این روش نیز برای نمونه برداری از ریه برای برداشتن نمونه از غدد لنفاوی در ریه‌ها استفاده میشود. می‌تواند نتایج واضح‌تری نسبت به برونکوسکوپی معمولی بدهد. EBUS تحت بیهوشی انجام میشود و تا یک ساعت طول می‌کشد.
سوالات متداول درباره برونکوسکوپی و نمونه برداری از ریه
۱. آیا عمل برونکوسکوپی و نمونه برداری از ریه درد دارد؟
خیر؛ پیش از شروع فرایند، از داروهای آرامبخش وریدی و اسپری‌های بی‌حس‌کننده موضعی در دهان و گلو استفاده میشود تا بیمار هیچ‌گونه دردی احساس نکند. پس از پایان فرایند، ممکن است برای ۲۴ تا ۴۸ ساعت احساس خارش خفیف یا گلودرد داشته باشید که کاملاً طبیعی و گذرا است.
۲. برونکوسکوپی تشخیصی چقدر طول می‌کشد و آیا نیاز به بستری دارد؟
فرایند برونکوسکوپی معمولی به‌طور میانگین بین ۱۵ تا ۴۵ دقیقه طول می‌کشد. این اقدام معمولاً به‌صورت سرپایی انجام میشود؛ بیمار پس از ۱ تا ۲ ساعت تحت نظر بودن در اتاق ریکاوری و تثبیت علائم حیاتی، مرخص شده و نیازی به بستری شبانه در بیمارستان نخواهد داشت.
۳. تفاوت برونکوسکوپی معمولی با سونوگرافی اندوبرونشیال (EBUS) چیست؟
در برونکوسکوپی معمولی، پزشک تنها سطح داخلی مخاط و مجاری تنفسی را مشاهده می‌کند. اما در فناوری پیشرفته EBUS (سونوگرافی اندوبرونشیال)، پروب سونوگرافی تعبیه‌شده روی دستگاه به فوق‌تخصص ریه اجازه می‌دهد لایه‌های عمقی‌تر، بافت‌های اطراف نای و غدد لنفاوی مدیاستن را مشاهده کرده و با دقت بالا و بدون نیاز به جراحی باز، از آن‌ها بیوپسی سوزنی تهیه کند.
۴. چند ساعت قبل از برونکوسکوپی باید ناشتا بود؟
به‌دلیل استفاده از داروهای آرامبخش و پیشگیری از ورود محتویات معده به راه‌های هوایی (آسپیراسیون)، لازم است بیمار حداقل ۶ تا ۸ ساعت پیش از انجام فرایند از خوردن غذا و ۴ ساعت از نوشیدن مایعات خودداری کند. مصرف یا قطع داروهای روتین (به‌ویژه رقیق‌کننده‌های خون) باید حتماً با نظر پزشک معالج هماهنگ شود.
۵. چه زمانی پس از نمونه برداری از ریه باید فوراً به پزشک مراجعه کنیم؟
اگرچه عوارض شدید در دستان پزشک متخصص بسیار نادر است، اما در صورت مشاهده علائمی نظیر تنگی نفس ناگهانی، درد شدید در قفسه سینه، تب بالای ۳۸ درجه، یا سرفه‌های خونی به میزان بیش از یک قاشق غذاخوری، باید بلافاصله با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید.
۶. جواب نمونه برداری از ریه (پاتولوژی) چه زمانی آماده میشود؟
مایع شستشو (BAL) برای آزمایش‌های میکروبی و قارچی معمولاً طی چند روز پاسخ داده میشود؛ اما تحلیل دقیق نمونه‌های بیوپسی بافتی و پاتولوژی جهت بررسی بدخیمی‌ها یا ضایعات پیچیده بین ۳ تا ۷ روز کاری زمان می‌برد.
جمع‌بندی و نتیجه‌گیری بالینی
برونکوسکوپی و روش‌های مدرن نمونه‌برداری از ریه مانند لاواژ برونکوآلوئولار (BAL)، بیوپسی سوزنی و برونکوسکوپی سونوگرافیک (EBUS)، تحولی بنیادین در حوزه تشخیص و درمان زودهنگام بیماری‌های تنفسی ایجاد کرده‌اند. این روش‌های کم‌تهاجمی به پزشک متخصص این امکان را می‌دهند تا بدون نیاز به جراحی‌های سنگین و باز قفسه سینه، علت دقیق سرفه‌های مزمن، عفونت‌های مقاوم، توده‌ها و درگیری‌های غدد لنفاوی را شناسایی و نقشه درمان هدفمند را ترسیم کند.
با توجه به حساسیت بسیار بالای مجاری تنفسی و ساختارهای مجاور، دستیابی به نمونه بافتی کافی و باکیفیت و به حداقل رساندن خطرات حین عمل، مستلزم دانش فوق‌تخصصی، تجربه بالینی گسترده و تجهیزات مدرن است. بهره‌گیری از مهارت دکتر اردا کیانی، فوق‌تخصص بیماری‌های ریه و اینترونشنال پولمونولوژی، این اطمینان را فراهم می‌سازد که فرایند بررسی و نمونه برداری از ریه با بالاترین استانداردهای ایمنی، حداکثر دقت تشخیصی و کمترین میزان تهاجم انجام پذیرد. اگر دچار علائم تنفسی ادامه‌دار هستید یا در سی‌تی‌اسکن شما ضایعه مشکوکی رویت شده، ارزیابی به‌موقع توسط پزشک متخصص گامی کلیدی در نجات عملکرد ریه و بهبود سلامت شما خواهد بود.
